Çocuğunuza en iyi yardımı, yanında olup cesaret vererek ama işi devralmadan ve cevapları söylemeden yaparsınız. Çocuğu düşündüren sorular sorun, hataları kendi bulmasına izin verin ve sabit, sakin bir yer sağlayın. Böylece çocuğunuz bağımsız çalışmayı öğrenir; ödevin asıl amacı da budur.
İyi niyetli birçok veli fazla yardım eder. Oysa alıştırmayı devralan, öğrenmeyi de devralır. Bu yazıda, çocuğunuzun düşünmesini elinden almadan nasıl işin içinde kalacağınızı okuyacaksınız.
Cevabı söylemek neden yardımcı olmaz?
Cevabı verirseniz ödev daha hızlı biter, ama çocuğunuz hiçbir şey çalışmamış olur. Sınavda, siz yanında yokken yine tıkanır. Ödev tam da bağımsız çalışmayı öğrenmek içindir ve bu beceri ancak kendi yaparak kurulur.
Bir tuzak daha var. Veliler çoğu zaman öğretmeninkinden farklı kendi yöntemlerini getirir. İçeriğe fazla karışmak, özellikle matematikte ve okumada, çocuğu şaşırtabilir: sınıfın yolu ile evin yolu çatışır.
Son olarak, evdeki yardım eşitsizlik yaratır: her çocuğun yardım edebilecek ya da isteyen bir velisi yoktur. Bu yüzden en iyi yardım, çocuğunuza kendi kendine nasıl yardım edeceğini öğretmektir. Understood'ın dediği gibi: "Çocukların ihtiyaç duyduklarında yardım istemesi önemlidir. Ama bağımsız çalışmayı öğrenmeleri de önemlidir."
Sorabileceğiniz sorular
Sanat, bir soruyla cevap vermektir. İyi bir karşı soru, siz çözümü vermeden çocuğunuzu sınıftaki anlatıma geri götürür. Understood, çocuğa "yüksek sesle düşünmeyi" ve kendine sorular sormayı öğretmeyi önerir. Birkaç örnek:
- "Şimdi ne yapmam gerekiyor?"
- "Daha önce buna benzer bir soru çözdüm mü?"
- "Görev tam olarak ne? Bir daha yüksek sesle oku."
- "Neyi zaten biliyorsun? Nerede takıldın?"
- "Kitabında ya da defterinde bir örnek var mı?"
Bu sorular topu çocuğunuza geri atar. Çoğu zaman çözümü kendi bulur ve "kendim yaptım" duygusu özgüven için çok değerlidir. Ayrıca, Child Mind Institute'un belirttiği gibi, "sohbet her zaman sorgudan iyidir".
Velinin rolü: önce, sırasında, sonra
Üç anda fark yaratabilirsiniz, her seferinde destekleyerek, devralmayarak.
Ödevden önce - Okul ajandasına (schoolagenda) ve yapılması gerekenlere birlikte bakın. Küçüklerle birlikte yaparsınız; büyüklere kendi planlamayı öğretirsiniz. - Sabit bir saat belirleyin, özellikle hobi ya da randevu olan günlerde. - Çocuğunuzun okul gününden sonra biraz dağılmasına izin verin.
Ödev sırasında - Cesaret vermek ve sakinliği korumak için yakında olun, ama tepesine dikilmeyin. Sürekli denetim ters tepebilir, diye uyarır Child Mind Institute; çocuklar "direnç geliştirebilir". - Cevap vermeyin ve siz düzeltmeyin. - Kısa molalara izin verin; dikkat bloklar hâlinde gelir.
Ödevden sonra - Çocuğunuzu her şeyi kendi okuyup kontrol etmeye özendirin. - Ertesi gün için çantayı hazırlamaya yardım edin. - Sonuç kadar çabayı da içten bir sözle takdir edin.
Hataları çocuğunuz kendi bulsun
Hatalar öğrenmenin parçasıdır. Birini görünce hemen göstermeyin. Çocuğunuzu işini yeniden okumaya özendirin; çünkü hatayı kendi bulmak, hazır verilenden daha çok öğretir. Kısa bir kontrol listesi yardımcı olur: yönergeye uydum mu, kelimeleri doğru yazdım mı, kendi yazımı okuyabiliyor muyum?
Çocuğunuz hatayı gerçekten göremezse bırakın. Öğretmen ertesi gün fark eder, ve olması gereken de budur: çocuğunuzun nerede zorlandığını böyle bilir. Veli tarafından baştan sona düzeltilmiş bir sayfa, yanıltıcı bir tablo verir.
Sakinlik ve sabit bir yer sağlayın
Odaklanma çevreyle başlar. Televizyonsuz, telefonsuz ve başka dikkat dağıtıcısı olmayan sabit, sakin bir yer seçin. Çocuğun nerede ve hangi malzemeyle çalışacağına karar vermesine izin verin; sabit bir saat ve yer başlama eşiğini düşürür.
En büyük dikkat dağıtıcı telefondur. Ödev sırasında cihazı erişilmez bir yere koyun; yalnızca orada durması bile dikkati çeker. Daha fazlasını ödevde dikkat ve telefon yazısında okuyun.
Sabit bir başlangıç ritüeli de yardımcı olur: çantayı boşalt, ajandayı kontrol et, sonra başla. Öngörülebilirlik, başlama eşiğini düşürür.
Çözmeyi değil, planlamayı öğretin
Ödev yalnız alıştırmanın kendisiyle değil, düzenlemeyle de ilgilidir: ne bitecek, ne zaman başlarım, ne kadar vaktim var? Bu öz-yönetim çocukta hâlâ gelişmektedir, yani cevabı söylemeden gerçekten katkı sağlayabileceğiniz yer tam burasıdır.
İlkokul çocuğunda ajandaya birlikte bakar, neyin önce geldiğini birlikte tahmin edersiniz. Ortaokuldaki büyük çocukta tersine çevirin: planı o yapsın, siz yalnız gerçekçi olup olmadığına bakın. Sorumluluk yavaşça çocuğunuza kayar.
Duvara asılı kısa bir kontrol listesi işe yarar: ajandayı gör, malzemeyi hazırla, göreve göre başla, yeniden oku, çantayı hazırla. Böyle bir adım planı, çocuğunuzu her çözümden daha bağımsız yapar.
Sonucu değil, çabayı övün
İşe nasıl tepki verdiğiniz, çocuğunuzun öğrenmeyi sevip sevmediğini belirler. Çaba üzerine bir söz ("O zor kısmı kendin çözmen çok iyi"), yalnız doğru cevaba tepki vermekten daha çok motive eder. Child Mind Institute, "kolay gelen iyi notlara övgünün çocuklara çaba göstermeleri gerekmediğini hissettirebileceği" uyarısını yapar; odağı "gösterdikleri çaba" üzerinde tutun.
Kardeşler ya da sınıf arkadaşlarıyla kıyaslamaktan kaçının. Her çocuk kendi hızında öğrenir ve baskı çoğu zaman motivasyona ters düşer.
Yaşa göre ne kadar yardım?
Her çocuk aynı miktarda desteğe ihtiyaç duymaz. Aşağıdaki tabloyu başlangıç noktası olarak alın ve çocuğunuza göre uyarlayın.
| Yaş | Odak | Velinin rolü |
|---|---|---|
| İlkokul ilk yıllar | Kısa görevler, basit planlama, dikkati toplama | Çok birlikte, net düzen |
| İlkokul üst sınıflar | Kendi yöntemini seçme, kendi kontrol etme | Yanında bakma, soru sorma |
| Ortaokul | Kendi planlama, sınava hazırlanma | Mümkün olan yerde bırakma, gereken yerde destek |
Ana fikir şu: başta çok birlikte yaparsınız, sonra giderek daha çok onunla birlikte, en sonunda bırakırsınız. Sorumluluk böyle yavaşça çocuğunuza kayar. Küçük bir çocuğa uygun olan, on iki yaşındaki birine uymaz; bu yüzden yaklaşımınızı her yıl biraz gevşetin.
Yardımı yavaşça bırakmak
Bağımsızlık bir günde gelmez; adım adım kurulur. Bugün birlikte yaptığınız bir işi, birkaç hafta sonra "önce sen dene, takılırsan gel" diyerek çocuğunuza bırakabilirsiniz. Küçük bir alanda başlayıp tek tek genişletmek, her şeyi birden bırakmaktan daha iyi işler.
Child Mind Institute'un hatırlattığı gibi "aksaklıklar doğaldır": çocuk bazen ancak hazırlıksız kaldığını yaşadıktan sonra hazırlanmayı öğrenir. Bir kötü not felaket değil, öğrenme fırsatıdır. Ona hata yapma ve kendi kendini düzeltme alanı tanımak, tam da bağımsızlığı kuran şeydir.
Ne zaman bırakmak daha iyi?
Bazen bir türlü olmaz. Çocuğunuz tıkanır, bunalır ve hava değişir. O zaman bırakmak en iyi seçimdir. Kızmak ya da panik yapmak yardımcı olmaz, ceza olarak ekstra alıştırma ters teper. Child Mind Institute'un önerisi şu: "Çocuklarınıza çok kızdığınızı ya da sinirlendiğinizi hissediyorsanız geri çekilin."
Ödevin olmadığını öğretmene bildirin. Sorun tekrarlıyorsa öğretmenle ya da öğrenci rehberlik merkeziyle (CLB) bir görüşme isteyin. Böylece bu, mutfak masasındaki gecelik bir savaş yerine ortak bir mesele olur.
Sık sorulan sorular
Çocuğumun hatalarını ben mi düzeltmeliyim?
Daha iyisi düzeltmeyin. Çocuğunuzu kısa bir kontrol listesiyle işini yeniden okumaya ve hatayı kendi bulmaya özendirin. Gerçekten göremezse bırakın; öğretmen ertesi gün fark eder ve çocuğunuzun nerede zorlandığını böyle görür.
Çocuğum sürekli yardım istiyor. Ne yapmalıyım?
Yanında olup cesaret verin, ama işi devralmayın. 'Sınıfta bunu nasıl yaptınız?' gibi bir karşı soru sorun, çocuk derse geri dönsün. Understood'ın dediği gibi çocuklar yardım istemeli, ama 'bağımsız çalışmayı da öğrenmeli'.
Olmuyorsa ödevi ne zaman bırakabilirim?
Çocuğunuz gerçekten tıkanıp bunaldıysa bırakabilirsiniz. Child Mind Institute, sinirlendiğinizi hissettiğinizde geri çekilmenizi önerir. Kızmak ya da ceza olarak ekstra alıştırma yarar sağlamaz. Olmadığını öğretmene bildirin.
Çocuğum ödevi nerede yapmalı?
Televizyon, telefon ve başka dikkat dağıtıcı olmayan sabit, sakin bir yerde. Sabit bir saat ve yer başlamayı kolaylaştırır. Küçükler çoğu kez mutfak masasında, büyükler kendi odasında çalışır.
Atlas nasıl yardımcı olur
Her veli her akşam çocuğunun yanında oturamaz ve her soruyu kendisi yanıtlayamaz. Atlas'ın AI öğretmeni tam bunun için kurulmuştur: çocuğunuz takıldığı sorunun fotoğrafını çeker, Atlas cevabı vermeden adım adım ipucu verir, böylece çözümü kendi bulur. Anlatım çocuğunuzun müfredatını izler, sınıftakiyle aynı çizgide. Siz sürekli yanında olmak zorunda kalmaz, her pazar çocuğunuzun ne öğrendiğine dair bir özet alırsınız. Böylece düşünmeyi devralmadan işin içinde kalırsınız.
Ücretsiz başla
